همشهری آنلاین نوشت: آمارها نشان میدهد مردان کمتر از زنان برای معاینات دورهای و چکاپ به پزشک مراجعه میکنند؛ عادتی که باعث میشود بسیاری از بیماریها در آنها دیر تشخیص داده شود و همین، گاهی درمان را غیرممکن میکند.
اما یک چکاپ ضروری برای مردان شامل چه چکاپها و آزمایشهایی است و انجام کدام آزمایشها برای همه مردها ضرورت ندارد؟
دکتر ایرج خسرونیا، متخصص داخلی و فوقتخصص بیماریهای گوارش و کبد ، درباره آزمایشها و چکاپهای ضروری و نیز غیرضروری مردها توضیح میدهد:
آزمایشها و چکاپهای ضروری
اندازهگیری فشار خون
اولین و مهمترین چکاپ برای مردان، اندازهگیری فشار خون است؛ چون بیشتر آقایان عصبیمزاج هستند و فشار خون به این دلیل زود بالا میرود. فشار خون بالا معمولا علامتی ندارد و به همین دلیل به «قاتل خاموش» معروف است. توصیه میشود همه مردان از ۱۸ سالگی حداقل سالی یکبار فشار خون خود را اندازه بگیرند.
سالی یکبار
بررسی سلامت قلب
از ۵۰سالگی به بعد بهتر است سالانه حداقل آزمایش نوار قلب را انجام دهند تا از سلامت قلب خود مطمئن شوند.
سالی یکبار
چک کردن قند خون
غربالگری دیابت، یکی دیگر از چکاپهای ضروری است که همه افراد ازجمله مردها باید ۶ماه یکبار یا سالانه یکبار آن را بررسی کنند تا دچار دیابت نشوند.
۶ماه یکبار
غربالگری سرطان روده بزرگ
یکی از چکاپهایی که اتفاقا اهمیت زیادی دارد اما کمتر درباره آن صحبت میشود، غربالگری سرطان روده بزرگ است. بیشتر راهنماها توصیه میکنند مردان و زنان از ۴۵سالگی غربالگری را با یکی از روشهای استاندارد مثل کولونوسکوپی آغاز کنند. مگر اینکه سابقه خانوادگی یا بیماریهای زمینهای، شروع غربالگری در سنین پایینتر را ضروری کند.
با دستور پزشک
بررسی سلامت کلیهها
آقایان باید هر سال آزمایش ادرار، اوره و کراتین بدهند تا از سلامت کلیههای خود مطمئن شوند.
سالی یکبار
بررسی کبد چرب
کبد همه افراد ازجمله آقایان باید هر سال بررسی شود. متأسفانه بیشتر آقایان به کبد چرب مبتلا هستند و از آن اطلاع ندارند؛ چون اغلب مردها پایبند به رژیم غذایی مناسبی نیستند، اضافه وزن دارند و درنتیجه دچار کبد چرب میشوند.
سالی یکبار
چرا مردها کمتر به سلامت خود اهمیت میدهند؟
پژوهشها نشان میدهد بسیاری از مردان مراجعه به پزشک را نشانه ضعف میدانند یا تا زمانی که علائم جدی ایجاد نشود، احساس نیاز به معاینه نمیکنند. مشغله کاری، کمبود وقت، ترس از تشخیص بیماری و این باور که «اگر مشکلی نباشد، نیازی به پزشک نیست» نیز از دلایل شایع به تعویق انداختن چکاپ است، درحالیکه هدف از چکاپ، پیدا کردن بیماری پیش از بروز علائم است؛ یعنی وقتی که درمان سادهتر، کمهزینهتر و مؤثرتر است.
دکتر خسرونیا درباره دلیل این مسئله میگوید: «بهنظر من دلیلش این است که مردها مشغله کاری و مالی فراوانی دارند و به همین دلیل برای پزشک و آزمایش و... وقت نمیگذارند. یک عده از آقایان هم فکر میکنند همیشه سلامت میمانند و تا وقتی که در بستر بیماری نیفتند، دنبال درمان بیماری یا پیگیری علائم خود نمیروند. اما خانمها اکثرا با دیدن کوچکترین علامت، به پزشک مراجعه و آن را پیگیری میکنند.»
آزمایشهایی که در همه سنین ضروری نیستند
آزمایش ویتامین D
انجام این آزمایش، سالانه برای همه افراد توصیه نمیشود چون ۹۰درصد ایرانیها کمبود ویتامینD دارند و گرانی افسارگسیخته لبنیات هم به آن دامن میزند. بنابراین مردان باید یکبار آزمایش بدهند و هر سال نیاز به تکرار آزمایش نیست و طبق نتیجه آزمایش و تجویز پزشک، هر روز یا هر هفته یا ماهانه این ویتامین را مصرف کنند.
آزمایش تستوسترون!
آزمایش تستوسترون هم نمونه دیگری از آزمایشهای غیرضروری در چکاپ سالانه مردهاست. برخلاف تصور رایج، کاهش انرژی یا افزایش سن به تنهایی دلیل انجام این آزمایش نیست. پزشکان زمانی تستوسترون را درخواست میکنند که فرد علائمی مانند کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، ناباروری، کاهش توده عضلانی یا پوکی استخوان داشته باشد.
غربالگری سرطان پروستات
در مورد آزمایش PSA یا غربالگری سرطان پروستات هم اتفاقنظر بر انجام همگانی وجود ندارد. در بیشتر راهنماها توصیه میشود مردان از حدود ۵۰ سالگی و افرادی که سابقه خانوادگی سرطان پروستات دارند از حدود ۴۵ سالگی، پس از مشورت با پزشک درباره مزایا و معایب این آزمایش تصمیم بگیرند. دکتر ناصر سیمفروش، فلوشیپ جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی پیش از این در این رابطه به همشهری گفته بود: «افرادی که سابقه خانوادگی سرطان پروستات دارند، بهتر است از ۴۰ سالگی سالانه یکبار و حتی ۲ بار آزمایش PSA انجام دهند. در افرادی که سابقه خانوادگی ندارند، این بررسی (PSA) معمولا از ۵۰ سالگی و سالانه یکبار توصیه میشود.»